عبد الحسين بينش
163
آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي )
حالى كه شمشيرها را در دست دارند و به دنبال آن ، اطرافيان وى و گروه كثيرى از رعايا و دانشجويان ، كه پيادگان را تشكيل مىدهند ، و بعد از ايشان طبل زنان و شيپورچيان جاى دارند . در حالى كه اطراف سلطان طلبه را از سوى راست به چپ دو رديف از افراد پليس و پاسداران و سران محلات احاطه كردهاند ، موكب او از كوچهها و خيابانها مىگذرد و در ميان انبوهى از صداها و فريادهاى مردم ، گردشكنان به سوى جامع اندلس مىرود و در آنجا نماز جمعه مىگزارد ؛ و پس از اداى نماز ، موكب او راه خود را براى زيارت آرامگاه سلطان اعظم مؤسس دولت علويهء شريفه مولاى رشيد ( 1040 - 1083 ه ) ادامه مىدهد . اين آرامگاه در داخل بارگاه شيخ ابوالحسن على در مقبرهء الغرباء در بيرون باب الفتوح قرار دارد ؛ و اين همان سلطانى است كه براى دانشجويان اين سنت را نهاد و دوستى دانشجويان را به سبب لطف زيادى كه در حق ايشان روا داشت به خود جلب كرد و دانشجويان هم مرقد وى را به خاطر اداى سپاس و تجديد عهد با روزگار درخشان وى زيارت كنند . آنگاه پس از اداى نماز عصر موكب دوباره از همان مسير بازمىگردد ، در حالى كه شادى در چهرهها و چشمها موج مىزند ؛ و زنان در پشت بامها اجتماع كرده فرياد خنده و شادى سرمىدهند . . . . « 1 » به راستى اگر داستان اين مراسم ساختگى هم باشد ، نشانگر آن است كه در خاستگاهش دانش و دانشمندان از ارج و منزلتى و الا برخوردارند . پرسش : به نظر شما اين مراسم چه پيامهايى در خود دارد ؟ 2 - 5 . جامع قرويين در فاس دليل نامگذارى اين جامع به قرويين ، انتساب آن به اعرابى است كه از ناحيهء قيروان به شهر فاس وارد شدهاند ؛ و بنيانگذار آن بانويى نيكوكار به نام فاطمه دختر محمد فهرى ، ملقب به امالبنين بوده است . بناى آن در سال 245 ه . به پايان رسيد و از آن پس از سوى سلسلههاى گوناگون
--> ( 1 ) . تاريخ دانشگاههاى بزرگ اسلامى ، عبدالرحيم غنيمه ، ترجمهء دكتر نورالله كسايى ، ص 354 - 357 ، با اندكى تصرف در عبارات